Aporty
W odniesieniu do aportów obowiązek akcjonariusza jest określony prościej: muszą one być w całości wniesione do spółki przed jej rejestracją bądź też, w razie obejmowania akcji nowej emisji, przed zgłoszeniem do zarejestrowania zmiany statutu o podwyższeniu kapitału akcyjnego spółki (zob. art. 311 § 3 oraz art. 434 KH). Nie ma tu zatem problemów z naruszeniem terminu wpłaty.
Komplikacje mogą powstawać natomiast w związku z wyceną aportów (zob. art. 312-315, 318. 325 i 328 KH) oraz przeniesieniem bądź ustanowieniem - np. przy użytkowaniu lub wystawieniu weksla - praw rzeczowych lub wierzytelności na spółkę.
Odpowiedzialność akcjonariuszy i członków zarządu spółki z tytułu wadliwości aportów określają art. 470 i nast. KH. Przepisy KH przewidują jednakże szereg zabezpieczeń, które mają na celu zapobieżenie ewentualnym nieprawidłowościom. Celowi temu służy zarówno obowiązek sporządzenia sprawozdania założycieli, ujawniającego szczegółowo przedmiot wkładów niepieniężnych oraz liczbę i rodzaj akcji wydawanych w zamian za te aporty, jak i obowiązek poddania tego sprawozdania weryfikacji wyznaczonych przez sąd rejestrowy biegłych rewidentów - zob. art. 312 i 313 KH.
Dla zapewnienia kontroli przez spółkę rzetelnego wykonania obowiązkuwniesienia aportu, przepisy art. 347 KH przewidują w tym zakresie następujące ograniczenia oraz środki prawne:
- akcje wydane w zamian za aporty muszą pozostać imiennymi aż do chwili zatwierdzenia przez walne zgromadzenie sprawozdania i rachunku wyników za drugi rok obrotowy;
- do końca określonego wyżej terminu akcje wydane za aporty nie mogą być zbywane ani zastawiane; zd. m. nie jest również możliwe umorzenie tych akcji, jak również nabycie ich przez spółkę - z wyjątkiem nabycia w drodze egzekucji na zaspokojenie roszczeń spółki, których nie można zaspokoić z innego majątku akcjonariusza (zob. art. 365 § 1 KH);
- do końca tego terminu akcje przyznane za aporty nie zostaną wydane akcjonariuszowi, ale zostaną zatrzymane w spółce - na zabezpieczenie ewentualnych roszczeń o odszkodowanie z tytułu umów dotyczących tych aportów; roszczeniom tym przysługuje pierwszeństwo zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami.
Należy dodać, że do wykonania obowiązku aportowego mają zastosowanie
- i to wprost - postanowienia art. 471 i nast. KC.
W zakresie odpowiedzialności za przedmiot świadczenia, odpowiedzialności z tytułu rękojmi itp., należy stosować odpowiednio przepisy o sprzedaży, tj. art. 535 i nast. KC - przy wniesieniu aportu na własność, natomiast przy wniesieniu aportu jedynie do używania przez spółkę - przepisy o najmie, czyli art. 659 i nast. KC, w szczególności zaś art. 664 i nast. KC.